سم ماده‌ای است که در صورت خوردن، استنشاق و یا جذب توسط بدن موجب آسیب و یا مرگ می‌شود. خطرناک ترین سم‌ها آن‌هایی هستند که دوزهای بسیار کمی از آن‌ها بتوانند باعث مرگ و آسیب جدی شوند. با خرید سم سعی بر کنترل یا از بین بردن آفات میباشد و بخش مهمی از کشاورزی را در بر می‌گیرند. این سموم کشاورزی رنج وسیعی از مواد شیمیایی که برای دفع حشرات، آفات، قارچ ها، جوندگان و… را در برمی‌گیرند که می‌توانند به ما و یا گیاهان و حیوانات آسیب برسانند و خساراتی را به همراه داشته باشند. در ادامه این مقاله از دشت سبز به بررسی سموم کشاورزی می‌پردازیم و خطرناک ترین آن‌ها را معرفی می‌کنیم. تا پایان با ما همراه باشید.

انواع سموم کشاورزی و اثرات آن‌ها

حشره کش‌ها

حشره کش‌ها در 4 دسته اصلی قرار می‌گیرند: ارگانوفسفات‌ها، کاربامات‌ها، هیدروکربن‌های کلر دار و حشره کش‌های استخراج شده از گیاهان.

حشره کش‌های ارگانوفسفره و کاربامات با مهار استیل کولین استراز عمل می‌کنند. این آنزیم استیل کولین را که پیام رسان سیستم عصبی پاراسمپاتیک را تخریب می‌کند، عمل می‌کنند. در نتیجه با استفاده از این سموم سطح استیل کولین بالا می‌ماند و عملکرد طبیعی سیستم پاراسمپاتیک را تقلید می‌کند. از عوارض این سم می‌توان به مواردی مانند ترشح بزاق، بی اختیاری در ادرار و اجابت مزاج، انقباض عضلات اسکلتی و در مسمومیت شدید، مرگ بر اثر کاهش عملکرد سیستم تنفسی اشاره کرد.

یک نوع دیگر از حشره کش‌ها هیدروکربن های کلردار مانند کلروفنوتان (DDT) هستند که به عنوان حشره کش استفاده می‌شوند. استفاده از DDT در بسیاری از کشورها به دلیل اثرات زیست محیطی و همچنین ایجاد سرطان در انسان ممنوع است. DDT یک ماده شیمیایی بسیار محلول در چربی است که در ماهی جمع می‌شود و هنگامی که پرندگان چنین ماهی‌هایی را می‌خورند، این ماده شیمیایی در بافت‌های چربی آن‌ها نیز تجمع می‌یابد و منجر به ایجاد تخم‌هایی با پوسته ضعیف می‌شود که مستعد شکستن هستند. این مسئله در نهایت باعث کاهش جمعیت پرندگان ماهی خوار می‌شود.

به طور کلی حشره کش‌هایی که از گیاهان به دست می‌آیند قدرت سمیت کمتری دارند. پیرترین ها از حشره کش هایی هستند که به طور گسترده در خانه ها استفاده می شوند. آنها اثرات ضربه ای سریعی برای حشرات دارند و پتانسیل کمی برای تولید سمیت در انسان دارند. سمیت عمده پیرترین ها آلرژی است. روتنون یک ماده تحریک کننده خفیف و سرطان زای حیوانات است.

علف کش‌ها

علف کش‌ها نیز از جمله سموم شیمیایی هستند که برای از بین بردن علف‌های هرز در زمین‌های کشاورزی استفاده می‌شوند. پتانسیل آن‌ها برای تولید سمیت در انسان بسیار کم است.

اولین علف کش‌های مورد استفاده شامل نمک‌های دریایی و روغن‌ها بودند و پس از مدتی آرسنیک سدیم هم به عنوان استریل و هم کنترل کننده علف‌ها مورد استفاده قرار گرفتند. از این نوع سموم برای از بین بردن گیاهان و حشرات وابسته به آن‌ها استفاده می‌شود.

جونده کش‌ها

وارفارین دارویی است که برای درمان ترومبوآمبولی ساخته شده و از سنتز فاکتور ضروری برای لخته شدن خون جلوگیری می‌کند. مهار روند لخته شدن خون توسط وارفارین می تواند منجر به خونریزی داخلی شود. از این ماده به دلیل توانایی آن در القای خونریزی داخلی  به عنوان یک جونده کش نیز استفاده می‌شود.

با توجه به اینکه جوندگان می‌توانند بیماری زا باشند و تاثیر بسیاری بر سلامت مردم در تمام دنیا دارند، در نتیجه کنترل جمعیتشان ضروری است. از جمله این جوندگان می‌توان به موش، سنجاب و سمور اشاره کرد.  نوع اول این نوع سموم آنتی انعقادی هستند که لخته شدن خون بصورت طبیعی را مختل می کند. و انواع دیگر اینگونه نیستند. این سموم می توانند استنشاقی یا تماسی و یا خوراکی باشند. برای کاربرد بهتر همیشه دستور العمل هایی که روی بسته بندی ها هستند عمل کنید. دقت کنید که این سموم ممکن است برای کوکان و یا حیوانات خانگی‌تان مضر باشند.

ضد قارچ‌ها

این نوع سموم برای از بین بردن قارچ‌های کشاورزی و عفونت‌های قارچی حیوانات استفاده می‌شوند. قارچ‌ها آسیب‌های بدی به گیاهان می‌رسانند. اکثر قارچ کش‌ها به صورت مایع هستند و در ظروف پلاستیکی یک لیتری ریخته می شوند، اما انواع پودری این نوع سموم نیز وجود دارد. ضد قارچ‌ها در سه دسته تماسی و سیستمیک و ترانسلامینار موجود هستند. ضد قارچ‌های تماسی، فقط در قسمتی که سم پاشی شده باشند، اثر می‌کند. ترانسلامینار از قسمت بالایی گیاه یعنی جایی که اسپری شدن تا قسمت پایینی گیاه پخش می‌شوند و انواع سیستمیک که بسیار موثر هستند. علت تاثیر گذاری بالای آن‌ها این است که در رگ و ریشه گیاه می‌روند و البته انواع متنوعی دارند که ممکن است فقط در محلی که پاشیده شدن باقی بمانند.

تاثیرات سموم کشاورزی بر سلامت انسان

امروزه سموم کشاورزی به دلیل اثرات مخربی که برای سلامتی دارند از مهم ترین آلاینده های وارد شده به محیط زیست و البته منابع آب و خاک محسوب می‌شوند. این آلاینده‌ها اثرات کوتاه مدت و در مواردی بلند مدت بسیاری را به دنبال دارند که در ادامه به بررسی آن‌ها می‌پردازیم:

  • تاثیر مخرب بر سیستم عصبی، تنفس و گوارش

  • طی بررسی ها مشخص شده که این آلاینده ممکن است باعث ایجاد تاخیرات و کاستی هایی در رشد مغز کودکان شود. این موضوع کاملا تایید شده است و علاوه بر این سموم کشاورزی ممکن است موجب ضعف جسمانی در کودکان شود.

  • سرطان های دستگاه گوارش مثل معده و مری

  • اختلالات فیزیولوژی در بدن مثل بیماری های عصبی، تنفسی و پوستی، سقط جنین و نازایی

  • پایین آمدن ضریب هوشی

  • حساسیت های پوستی

  • بروز اختلالات قلبی عروقی

علائم مسمومیت سموم کشاورزی

بسیاری از حشره کش ها پس از بلع، استنشاق یا جذب از طریق پوست می توانند باعث مسمومیت شوند. علائم ممکن است شامل ریزش اشک از چشم، سرفه، مشکلات قلبی و مشکلات تنفسی باشد. البته تشخیص اصلی مسمومیت با انواع سم‌ها، با استفاده از آزمایشات مختلف انجام می‌شود. اگر در معرض هر گونه سم از انواع حشره کش ها و قارچ کش ها تا ضد جوندگان بودید و دچار عوارض شدید حتما به پزشک مراجعه کنید. از جمله این علائم می‌توان به تب، دل درد، حالت تهوع، تعریق، تنگی نفس، افزایش یا کاهش ضربان قلب یا افت فشار خون و ریزش بینی اشاره کرد. دهان، بینی و چشم ها به شدت در معرض خطر هستند و در هنگام سم پاشی باید از آن ها محافظت جدی به عمل بیاید.

درمان سریع مسمومیت با سموم کشاورزی

مطالعات متعدد نشان می‌دهند که سموم می‌توانند بر سلامتی انسان و حیوانات تاثیر بگذارند و عامل بیماری شوند و بسته به نوع سم به سیستم عصبی و یا پوست آسیب وارد کند. برخی از این اثرات شامل سرطان، آلزایمر، سوزش چشم، ADHD و حتی گاها سقط جنین می‌باشد. در نتیجه بهتر است از سموم تا حد ممکن فاصله گرفت. اگر در معرض سموم با دز بالا و یا مقدار زیاد بوده اید بهتر است به پزشک مراجعه کنید. راه های زیر برای سم زدایی موثرند:

  1. خار مریم مصرف کنید

  2. حمام کنید ، به سونا بروید و یا از خاک رس استفاده کنید

  3. غذاهای قلیایی زیاد بخورید

  4. از غذاهایی که سرشار از فیبر هستند، مثل انواع آجیل‌ها و سبزیجات، استفاده کنید.

  5. سیر و تخم مرغ نیز می تواند موثر باشد

  6. ورزش 30 تا 60 دقیقه ای روزانه باعث ورود اکسیژن به بدن و خارج شدن سموم از آن می‌شود.

جمع بندی

باتوجه به مطالبی که تا اینجا گفته شد می‌توانیم بگوییم قارچ کش‌ها خطرناک ترین سموم کشاورزی محسوب می شوند. در رتبه‌های بعدی علف کش و سپس حشره کش‌ها قرار دارند.